พันธบัตรรัฐบาล คืออะไร มี่กี่ประเภท ลงทุนยังไง? คู่มือฉบับเต็ม

พันธบัตร คืออะไร?

พันธบัตร คือ ตราสารหนี้ประเภทหนึ่งที่ออกโดยรัฐบาลหรือเอกชน เพื่อระดมทุนจากผู้ลงทุน โดยผู้ที่ซื้อพันธบัตรจะมีสถานะเป็น “เจ้าหนี้” และมีสิทธิ์ได้รับดอกเบี้ยตามอัตราที่กำหนด (Coupon Rate) เป็นงวด ๆ เช่น ทุก 6 เดือน หรือ ปีละครั้ง ซึ่งผลตอบแทนมักอยู่ที่ 2-5% ต่อปี สูงกว่าเงินฝากทั่วไป

พันธบัตรจะมีการกำหนด มูลค่าที่ตราไว้ (Face Value) โดยปกติมักกำหนดไว้ที่ 1,000 บาทต่อหน่วย ซึ่งเป็นจำนวนเงินที่ผู้ลงทุนจะได้รับคืนเมื่อครบกำหนด และมี อายุพันธบัตร (Bond Maturity) ที่ระบุระยะเวลาการลงทุนอย่างชัดเจน เช่น ระยะสั้น (น้อยกว่า 1 ปี เช่น ตั๋วเงินคลัง) และระยะยาว (1 ปีขึ้นไป) มักมีอายุตั้งแต่ 3, 5, 7, 10 ปี ไปจนถึงสูงสุด 50 ปี

โดยทั่วไป พันธบัตรถือเป็นการลงทุนที่ให้ผลตอบแทนสม่ำเสมอและมีความเสี่ยงค่อนข้างต่ำ เหมาะกับผู้ที่ต้องการรายได้ประจำและความมั่นคงในระยะสั้นถึงระยะยาว ทั้งนี้ ผู้ลงทุนยังสามารถซื้อขายพันธบัตรในตลาดรองได้ ซึ่งอาจทำให้ราคาพันธบัตรเปลี่ยนแปลงตามอัตราดอกเบี้ยและสภาพตลาดในช่วงเวลานั้น

พันธบัตร ทำงานอย่างไร?

พันธบัตร คือ การลงทุนที่ผู้ลงทุนให้เงินกับรัฐบาลก่อน แล้วรัฐบาลจะตอบแทนด้วยดอกเบี้ยตามอัตราที่กำหนด และคืนเงินต้นเมื่อครบกำหนดเวลา เมื่อเราซื้อพันธบัตร เท่ากับว่าเราปล่อยกู้ให้รัฐบาลใช้เงินไปทำโครงการต่าง ๆ ในช่วงเวลาที่ถือพันธบัตร

เราจะได้รับดอกเบี้ยเป็นรายงวด เช่น ทุก 6 เดือน หรือ ทุกปี ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของพันธบัตรแต่ละรุ่น อัตราดอกเบี้ยจะถูกกำหนดไว้ล่วงหน้า และ มักขึ้นอยู่กับสภาพเศรษฐกิจในขณะนั้น

ส่วนระยะเวลาการถือครอง ก็มีตั้งแต่ระยะสั้น เช่น 3 ปี ไปจนถึงระยะยาว เช่น 10 ปี หรือ มากกว่า หากผู้ถือไม่อยากถือจนครบกำหนด ก็สามารถขายต่อในตลาดรองได้เช่นกัน ทำให้พันธบัตรเป็นทางเลือกที่ยืดหยุ่น และมีความมั่นคงทางการเงิน สำหรับผู้ที่ต้องการผลตอบแทนแน่นอน

Bond Yield คืออะไร? (YTM vs Coupon Rate)

Bond Yield คือ อัตราผลตอบแทนที่นักลงทุนจะได้รับจากการถือครองพันธบัตร ซึ่งไม่ได้มีแค่ดอกเบี้ยอย่างเดียว แต่รวมถึงกำไรหรือขาดทุนจากราคาซื้อขายในตลาดด้วย

Bond Yield มักถูกอธิบายคู่กับ YTM vs Coupon Rate เพราะทั้งสองตัวนี้คือ “วิธีวัดผลตอบแทนของพันธบัตร” ที่สำคัญที่สุด แต่ให้มุมมองไม่เหมือนกัน

• Coupon Rate คือ อัตราดอกเบี้ยที่พันธบัตรจ่ายให้แบบคงที่ โดยคำนวณจากมูลค่าหน้าตั๋ว (Face Value) เช่น พันธบัตรมูลค่า 1,000 บาท ที่มี Coupon Rate 3% จะจ่ายดอกเบี้ยปีละ 30 บาท ไม่ว่าราคาตลาดจะเปลี่ยนแปลงยังไง

• YTM (Yield to Maturity) คือ ผลตอบแทนรวมที่แท้จริง หากถือพันธบัตรจนครบกำหนด (Maturity) โดยจะรวมทั้งดอกเบี้ย (Coupon) และส่วนต่างของราคาซื้อ เช่น ซื้อถูกกว่าหน้าตั๋วจะได้กำไรเพิ่ม หรือซื้อแพงกว่าก็อาจได้ผลตอบแทนน้อยลง

พันธบัตร vs หุ้น vs กองทุน vs เงินฝาก

การลงทุนแต่ละประเภทมีความเสี่ยงและผลตอบแทนที่ต่างกัน ขึ้นอยู่กับเป้าหมายของนักลงทุน

การลงทุนพันธบัตร เหมาะกับใคร?

การลงทุนพันธบัตรเหมาะกับผู้ที่ต้องการลงทุนทุกรูปแบบ แต่อาจจะไม่ใช่ทางเลือกสำหรับผู้ที่ต้องการผลตอบแทนสูงสุดในระยะสั้น เรามาดูเปรียบเทียบกันต่อเลยว่าพันบัตรแต่ละรูปแบบแตกต่างกันอย่างไร

พันธบัตร มีกี่ประเภท?

พันธบัตรในประเทศไทยมีหลายแบบ ให้คนลงทุนเลือกตามความต้องการ เพราะแต่ละแบบมี ระยะเวลา และ ดอกเบี้ย ที่แตกต่างกัน ทำให้ง่ายต่อการลงทุน

1. ตั๋วเงินคลัง

ตั๋วเงินคลัง คือ ตัวเลือกลงทุนที่เหมาะสำหรับคนที่อยากลงทุนระยะสั้น ใช้เงินไม่มาก และ รับเงินคืนรวดเร็ว ไม่มีดอกเบี้ยจ่ายเป็นงวด แต่ได้กำไรจากส่วนต่างราคาซื้อ-ขาย ทำให้เสี่ยงน้อยและคืนทุนชัวร์ในเวลาไม่เกิน 1 ปี ซึ่งเงินทุนครั้งแรกจะนอยกว่าราคาหน้าตั๋ว พอครบกำหนดไถ่ถอนแล้ว ก็จะได้รับเงินเต็มจำนวนตามหน้าตั๋ว

2. พันธบัตรรัฐบาล แบบดอกเบี้ยคงที่

พันธบัตรรัฐบาล คือ พันธบัตรที่มีดอกเบี้ยคงที่ เป็นตราสารหนี้จากทางรัฐที่จะระดมเงินส่วนนี้ไปใช้จ่ายในโครงการต่างๆ เหมาะสำหรับคนที่ชอบรับรายได้แน่นอนทุกปี เพราะได้รับดอกเบี้ยเท่าเดิมตลอดอายุพันธบัตร ไม่ต้องกังวลเรื่องดอกเบี้ยลดลง เหมาะกับการวางแผนการเงินระยะยาว เช่น เตรียมตัวเกษียณ เป็นต้น

3. พันธบัตรออมทรัพย์

พันธบัตรออมทรัพย์ เป็นตารสรานี้ออกโดยกระทรวงการคลัง ซึ่งออกแบบมาเพื่อให้ประชาชนทั่วไป มีโอกาสลงทุนง่าย ๆ จะได้ดอกเบี้ยสูงกว่าตลาดทั่วไปกว่า 3% และ มีข้อจำกัดเรื่องวงเงินลงทุน เพื่อกระจายการถือครอง พันธบัตรออมทรัพย์มีความเสี่ยงต่ำ เหมาะสำหรับการออมเงินระยะยาว

4. พันธบัตรชดเชยเงินเฟ้อ

พันธบัตรชดเชยเงินเฟ้อ คือ พันธบัตรที่คุณจะได้รับผลตอบแทนจากเงินเฟ้อ เป็นรูปแบบที่จะไปช่วยให้อำนาจการซื้อในตลาดลดลงจากค่าครองชีพที่สูงขึ้น ซึ่งเงินต้นและดอกเบี้ยจะเพิ่มขึ้นตามอัตราเงินเฟ้อจริง ทำให้มูลค่าการลงทุนไม่ลดลงตามเวลาที่ผ่านไป เหมาะกับการถือครองระยะยาว เพื่อรักษากำลังซื้อ

ซื้อพันธบัตรผ่านช่องทางไหนได้บ้าง?

• ออนไลน์: เลือกซื้อได้ผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ เช่น ระบบ e-Saving ของธนาคารกรุงไทย หรือแอปธนาคารต่าง ๆ ที่ร่วมรายการ ช่วยให้ซื้อได้ทุกที่ทุกเวลา

  • เงินลงทุนขั้นต่ำ: ส่วนใหญ่เริ่มประมาณ 1,000 บาท

  • ค่าธรรมเนียม: โดยทั่วไป ไม่มีค่าธรรมเนียมในการจองซื้อครั้งแรก

  • เหมาะกับ: คนที่ต้องการความสะดวก ซื้อเร็ว จัดการเองได้

• ออฟไลน์: ไปซื้อได้ที่ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นตัวแทนจำหน่ายพันธบัตร หรือที่สำนักงานธนาคารแห่งประเทศไทย โดยมีเจ้าหน้าที่ให้คำแนะนำและช่วยดำเนินการ

  • เงินลงทุนขั้นต่ำ: ปกติเริ่มที่ 1,000 - 10,000 บาท แล้วแต่รุ่นของพันธบัตร

  • ค่าธรรมเนียม: ส่วนใหญ่ ไม่มีค่าธรรมเนียมในการซื้อ แต่บางกรณีอาจมีค่าบริการเล็กน้อย

  • เหมาะกับ: คนที่ต้องการคำแนะนำจากเจ้าหน้าที่ หรือยังไม่มั่นใจในการซื้อเอง

ขั้นตอนการลงทุนพันธบัตร ปี 2569

ทำตามขั้นตอนลงทุนพันธบัตรได้ง่ายๆ สะดวก และปลอดภัย ด้านล่างนี้ได้เลย!

1. เปิดบัญชีลงทุนพันธบัตร: คุณสามารถติดต่อธนาคาร หรือ ใช้แอปธนาคารที่รองรับการซื้อพันธบัตร เช่น ที่สาขาธนาคาร หรือผ่านระบบออนไลน์ เตรียมบัตรประชาชนและข้อมูลส่วนตัว เช่น เบอร์โทรศัพท์ หรือบัญชีธนาคาร เพื่อยืนยันตัวตนและเปิดบัญชีลงทุน

2. เลือกพันธบัตรและจำนวนเงินลงทุน: เลือกพันธบัตรที่สนใจ เช่น พันธบัตรออมทรัพย์ หรือ พันธบัตรดอกเบี้ยคงที่ พร้อมกำหนดจำนวนเงินที่จะลงทุนให้เหมาะกับงบประมาณของคุณ

3. ยืนยันคำสั่งซื้อและชำระเงิน: อย่าลืมตรวจสอบข้อมูลคำสั่งซื้อให้ถูกต้อง แล้วชำระเงินผ่านช่องทางที่สะดวก เช่น โอนผ่านแอปธนาคาร หรือจ่ายที่เคาน์เตอร์ธนาคาร ตามคำแนะนำของระบบหรือเจ้าหน้าที่

4. รับหลักฐานการถือครองพันธบัตร: หลังซื้อสำเร็จ จะได้รับเอกสารหรือใบแจ้งยอดการถือครองพันธบัตร ซึ่งแสดงรายละเอียด เช่น ประเภทพันธบัตร จำนวนเงินลงทุน และวันที่ครบกำหนด คุณสามารถตรวจสอบ และ ติดตามดอกเบี้ย หรือ ผลตอบแทน ตามรอบจ่ายดอกเบี้ยได้

เปรียบเทียบ พันธบัตร กับการลงทุนอื่น ๆ

ปัจจัยที่ส่งผลต่ออัตราดอกเบี้ยพันธบัตร

ปัจจัยที่สามารถส่งผลต่อ อัตราดอกเบี้ยพันธบัตร ก็อาจจะมีผลกระทบต่อรายได้ของคุณ ดังนี้:

• ดอกเบี้ยนโยบายของธนาคารกลาง: หากธนาคารแห่งประเทศไทยขึ้นดอกเบี้ย พันธบัตรรุ่นใหม่จะจ่ายดอกเบี้ยสูงขึ้นด้วย

• ภาวะเศรษฐกิจ: ช่วงที่เงินเฟ้อสูงหรือเศรษฐกิจไม่แน่นอน รัฐอาจต้องจ่ายดอกเบี้ยสูงขึ้นเพื่อจูงใจนักลงทุน

• ระยะเวลาการถือครอง: พันธบัตรระยะยาวมักให้ดอกเบี้ยมากกว่าระยะสั้น เพราะมีความเสี่ยงและระยะเวลาที่นานกว่า

• เครดิตของรัฐบาล: รัฐบาลมีความมั่นคงและน่าเชื่อถือสูง อัตราดอกเบี้ยอาจต่ำกว่า เพราะนักลงทุนมั่นใจว่าเสี่ยงน้อย

เทคนิคการเลือกพันธบัตรที่เหมาะสม

การเลือกพันธบัตร คุณจำเป็นต้องพิจารณาให้เหมาะกับ “เป้าหมายการลงทุน” และ “ความเสี่ยงที่รับได้” ไม่ใช่เลือกแค่ดอกเบี้ยสูง เพราะผลตอบแทนที่มากขึ้น ก็มักมาพร้อมความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นด้วย

1. ดูผลตอบแทนจริง (Bond Yield / YTM) ก่อนตัดสินใจ

อย่าดูแค่ Coupon Rate เพราะมันคือดอกเบี้ยที่กำหนดไว้ แต่ผลตอบแทนจริงคือ YTM

ตัวอย่างจริง:

พันธบัตร 1,000 บาท ดอกเบี้ย 3%

• ถ้าซื้อที่ 950 บาท = ผลตอบแทนจริงจะมากกว่า 3%

• ถ้าซื้อที่ 1,050 บาท = ผลตอบแทนจริงจะน้อยกว่า 3%

ดังนั้นก่อนซื้อ ควรเช็ก YTM ทุกครั้ง (ในแอปธนาคารหรือข้อมูลหน้าจองจะมีบอก)

2. จับอายุพันธบัตรให้ตรงกับเป้าหมาย

อย่าเอาเงินระยะสั้นไปล็อกระยะยาว

ใช้แบบนี้ได้เลย:

• 1-3 ปี เหมาะกับเก็บเงินฉุกเฉิน / เก็บเงินที่อาจต้องใช้เร็ว

• 5-10 ปี เหมาะกับเก็บเงินไว้ใช้แต่งงานหรือสร้างครอบครัว

• 15-20 ปี เหมาะกับเก็บเงินเพื่อวางแผนเกษียณ

ตัวอย่างจริง:

หากคุณวางแผนเก็บเงินในระยะสั้น ประมาณ 1-3ปี ก็ควรเลือกระยะสั้นแทนที่จะไปลงระยะยาว เพราะหากเลือกขายก่อน ก็อาจจะทำให้คุณขาดทุนได้

3. เช็ก Credit Rating ก่อนลงทุนทุกครั้ง

นี่คือสิ่งที่บอกว่า “เสี่ยงแค่ไหน”

• AAA / AA = ปลอดภัย เหมาะกับมือใหม่

• A / BBB = เริ่มมีความเสี่ยง แต่ได้ผลตอบแทนเพิ่ม

• ต่ำกว่า BBB = เสี่ยงสูง ต้องดูงบการเงินเพิ่ม

ตัวอย่างจริง:

• พันธบัตรรัฐบาลไทย มีความเสี่ยงต่ำมาก ดอกเบี้ยประมาณ 2% เน้นความปลอดภัย เหมาะกับคนที่ไม่อยากรับความเสี่ยงสูง

• หุ้นกู้เอกชนบางบริษัท ให้ดอกเบี้ยประมาณ 5% ขึ้นไป ผลตอบแทนสูงกว่า แต่ต้องตรวจสอบเครดิตของบริษัทให้ดี เพราะมีโอกาสเสี่ยงมากกว่า

4. เช็กสภาพคล่อง (ขายก่อนกำหนดได้ไหม)

พันธบัตรบางประเภทไม่ได้ขายออกง่าย หรือถ้าขายก่อนกำหนด อาจได้ราคาต่ำกว่าที่ซื้อ

ตัวอย่าง:

• พันธบัตรออมทรัพย์ ส่วนใหญ่ต้องถือจนครบกำหนด

• พันธบัตรในตลาดรอง สามารถขายได้ แต่ราคาจะขึ้นลงตามสภาพตลาด

ถ้ามีโอกาสต้องใช้เงินระหว่างทาง ไม่ควรเลือกพันธบัตรที่ต้องถือยาวเกินไป

5. กระจายความเสี่ยง (ใช้จริงได้เลย)

ไม่ควรนำเงินทั้งหมดไปลงทุนในพันธบัตรเพียงตัวเดียว

ตัวอย่างพอร์ต:

• 60% พันธบัตรรัฐบาล เพื่อเน้นความปลอดภัย

• 30% หุ้นกู้เอกชนเกรดดี เพื่อเพิ่มผลตอบแทน

• 10% พันธบัตรระยะสั้น เผื่อใช้เงินในกรณีฉุกเฉิน

การจัดพอร์ตแบบนี้จะช่วยให้สมดุลระหว่างความเสี่ยงและผลตอบแทนได้ดีขึ้น

ข้อดีและข้อควรระวังของการลงทุนพันธบัตร

การลงทุนพันธบัตร เป็นการลงทุนปลอดภัย เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการผลตอบแทนสม่ำเสมอ ความเสี่ยงการลงทุนต่ำ และวางแผนการเงินระยะยาวอย่างมั่นคง แต่แม้ว่า พันธบัตรจะเป็นการลงทุนที่ปลอดภัย แต่ก็ยังมีข้อควรระวังที่นักลงทุนควรพิจารณา ดังนี้:

ความเสี่ยงของการลงทุนพันธบัตร

แม้พันธบัตรจะดูปลอดภัย แต่จริง ๆ แล้วก็ยังมีความเสี่ยงอยู่ ขึ้นอยู่กับประเภทและสถานการณ์ตลาด

• ความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย (Interest Rate Risk): ราคาพันธบัตรจะเคลื่อนไหวสวนทางกับดอกเบี้ยในตลาด ถ้าดอกเบี้ยขึ้น ราคาพันธบัตรที่ถืออยู่จะลดลง โดยเฉพาะถ้าต้องขายก่อนครบกำหนด อาจขาดทุนได้

• ความเสี่ยงจากเงินเฟ้อ (Inflation Risk): ถ้าเงินเฟ้อสูงกว่าดอกเบี้ยที่ได้รับ ผลตอบแทนที่ได้จริงจะลดลง เพราะมูลค่าเงินลดลง

• ความเสี่ยงจากการผิดนัดชำระหนี้ (Credit Risk): คือโอกาสที่ผู้ออกตราสารไม่สามารถจ่ายดอกเบี้ยหรือคืนเงินต้นได้ ซึ่งจะพบในหุ้นกู้เอกชนมากกว่าพันธบัตรรัฐบาล

ตารางออกพันธบัตร (อัพเดต ปี 2569 )

รัฐบาลและธนาคารแห่งประเทศไทยเปิดประมูลพันธบัตรหลายประเภทอย่างสม่ำเสมอ คุณสามารถตรวจสอบตารางประมูลพันธบัตรได้ผ่านเว็บไซต์สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ:

สรุป

พันธบัตร คือ รูปแบบการลงทุนที่เหมาะกับนักลงทุนที่ต้องการได้รับผลตอบแทนแบบแน่นอน เช่น ผู้เริ่มต้นลงทุน ผู้สูงอายุ หรือคนที่ต้องการออมเงินระยะยาว เช่น เพื่อเกษียณ หรือ ค่าเล่าเรียนลูก สามารถช่วยเก็บรักษาเงินต้นได้ดี และยังช่วยกระจายความเสี่ยงในพอร์ตได้ดีด้วยเช่นกัน

คุณสามารถเริ่มลงทุนได้เพียง 1,000 - 5,000 บาท เพียงเลือกพันธบัตร ที่เหมาะกับเป้าหมายของตัวเอง แล้วซื้อผ่านแอปธนาคาร หรือ ที่ธนาคารพาณิชย์ที่ร่วมรายการ จากนั้นรอรับดอกเบี้ย และ เงินต้น เมื่อครบกำหนดตามรอบที่กำหนดไว้