ROA คืออะไร? อัตราผลตอบแทนจากสินทรัพย์ พร้อมสูตร และ ตัวอย่าง

ROA คืออะไร?

ROA คือ อัตราผลตอบแทนจากสินทรัพย์ เป็นตัวชี้วัดทางการเงินที่บอกว่า บริษัทสามารถสร้างกำไรจากสินทรัพย์ที่มีอยู่ได้มากน้อยแค่ไหน

• ROA สูง: บริษัทใช้สินทรัพย์ที่มีอยู่สร้างกำไรได้อย่างมีประสิทธิภาพ

• ROA ต่ำ: บริษัทอาจมีสินทรัพย์มาก แต่ไม่สามารถสร้างกำไรได้เต็มที่

วิธีคำนวณ ROA

การใช้งาน ROA คือ วิธีการวัดประสิทธิภาพในการใช้สินทรัพย์ของบริษัทเพื่อสร้างกำไร เริ่มจากการรวบรวมข้อมูลจากงบการเงิน เช่น กำไรสุทธิหลังหักค่าใช้จ่ายและภาษี รวมถึงสินทรัพย์รวมของบริษัท จากนั้นนำข้อมูลเหล่านี้มาวิเคราะห์เพื่อประเมินว่าบริษัทสามารถใช้สินทรัพย์ของตนได้อย่างคุ้มค่าเพียงใด

ผลลัพธ์ที่ได้ช่วยให้ผู้บริหารหรือผู้ลงทุนเข้าใจถึงประสิทธิภาพทางการเงินขององค์กรได้ชัดเจนมากขึ้น การเปรียบเทียบผลลัพธ์ของ ROA กับบริษัทอื่นในอุตสาหกรรมเดียวกันหรือกับผลลัพธ์ในอดีตของบริษัทเองจะช่วยให้เห็นภาพรวมและแนวโน้มในการบริหารจัดการสินทรัพย์ได้ดียิ่งขึ้น

สูตร ROA

roa คำนวณยังไง?

สมมติบริษัท A มี

• กำไรสุทธิ = 200,000 บาท

• สินทรัพย์รวม = 2,000,000 บาท

สรุป:

บริษัท A สามารถสร้างกำไร 10 บาทต่อสินทรัพย์ 100 บาท ถือว่าการใช้สินทรัพย์ค่อนข้างมีประสิทธิภาพ

ROA สำคัญยังไง?

ROA หรือ Return on Assets เป็นตัวชี้วัดสำคัญที่ใช้วัดความสามารถของบริษัทในการสร้างกำไรจากสินทรัพย์ที่มีอยู่ การใช้ ROA มีความสำคัญหลายประการ

ประเมินประสิทธิภาพการใช้สินทรัพย์

ROA คือ ตัวชี้วัดที่ตรงไปตรงมาในการวัดประสิทธิภาพของสินทรัพย์ หมายความว่า ROA สูงแสดงว่าสินทรัพย์ของบริษัท เช่น เครื่องจักร อาคาร หรือเงินลงทุน สามารถสร้างรายได้หรือกำไรได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในทางกลับกัน ROA ต่ำอาจบ่งบอกถึงการใช้ทรัพยากรที่ไม่เต็มประสิทธิภาพ เช่น การลงทุนในสินทรัพย์ที่ไม่ได้สร้างรายได้เพียงพอ

เปรียบเทียบบริษัทในอุตสาหกรรมเดียวกัน

ROA ช่วยให้สามารถเปรียบเทียบบริษัทต่างๆ ได้อย่างเป็นมาตรฐาน โดยเฉพาะเมื่ออยู่ในอุตสาหกรรมเดียวกัน เพราะบริษัทในอุตสาหกรรมเดียวกันมักใช้สินทรัพย์และทรัพยากรในลักษณะคล้ายกัน การเปรียบเทียบ ROA จึงช่วยให้เห็นว่าใครใช้ทรัพยากรได้อย่างมีประสิทธิภาพที่สุด และใครควรปรับปรุงการจัดการสินทรัพย์

ช่วยตัดสินใจลงทุนและวางแผนธุรกิจ

นักลงทุนมักใช้ ROA คือ หนึ่งในตัวชี้วัดความสามารถในการทำกำไรของบริษัท เพื่อประเมินว่าการลงทุนในบริษัทนั้นคุ้มค่าหรือไม่ สำหรับผู้บริหาร ROA เป็นข้อมูลสำคัญในการวางแผนธุรกิจ เช่น การตัดสินใจลงทุนในสินทรัพย์ใหม่ การปรับโครงสร้างสินทรัพย์ หรือการปรับปรุงประสิทธิภาพของทรัพยากรที่มีอยู่

ปัจจัยที่มีผลต่อ ROA คือ

ROA เกิดจากสมการพื้นฐาน คือ กำไรสุทธิ สินทรัพย์รวมเฉลี่ย ดังนั้น ทุกสิ่งที่มีผลต่อ “กำไรสุทธิ” หรือ “มูลค่าสินทรัพย์” ย่อมส่งผลโดยตรงต่อ ROA ซึ่งสามารถแบ่งออกเป็นประเด็นสำคัญได้ดังนี้

ประสิทธิภาพในการบริหารสินทรัพย์

หากองค์กรสามารถใช้สินทรัพย์ที่มีอยู่ เช่น เครื่องจักร อาคาร หรือเงินทุนหมุนเวียน ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ก็จะช่วยสร้างรายได้มากขึ้น และทำให้ ROA สูงขึ้น การบริหารสินทรัพย์ให้มีประสิทธิภาพ เช่น หมุนเวียนสินค้าคงคลังให้เร็ว ใช้เครื่องจักรอย่างคุ้มค่า หรือบริหารลูกหนี้ให้เก็บเงินได้ตรงเวลา ล้วนช่วยลดต้นทุนและเพิ่มผลตอบแทนขององค์กรได้

โครงสร้างต้นทุนและค่าใช้จ่าย

การควบคุมต้นทุนและค่าใช้จ่ายให้เหมาะสม เป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยเพิ่มกำไรสุทธิ หากสามารถลดต้นทุนโดยไม่กระทบต่อคุณภาพสินค้า ก็จะทำให้ ROA ดีขึ้น ในทางกลับกัน ถ้าต้นทุนสูงเกินไป หรือใช้จ่ายไม่คุ้มค่า จะทำให้กำไรลดลงและ ROA ต่ำลงได้

นโยบายทางการเงินและการลงทุน

นโยบายด้านการเงินและการลงทุนมีผลต่อ ROA โดยตรง หากลงทุนในสินทรัพย์ที่ใช้เวลาคืนทุนนาน อาจทำให้ ROA ลดลงในช่วงแรก แต่ถ้าเป็นการลงทุนที่สร้างรายได้ต่อเนื่อง เช่น เทคโนโลยีที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต จะช่วยให้ ROA ดีขึ้นในระยะยาว ดังนั้นองค์กรควรพิจารณาความคุ้มค่าของการลงทุนอย่างรอบคอบ

ระดับของรายได้และยอดขาย

เมื่อยอดขายเพิ่มขึ้น โดยที่ต้นทุนคงที่หรือเพิ่มขึ้นน้อย กำไรก็จะเติบโตเร็วกว่าสินทรัพย์ ส่งผลให้ ROA สูงขึ้น การขยายตลาด การเพิ่มช่องทางการขาย หรือพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ เป็นวิธีที่ช่วยเพิ่มรายได้โดยไม่ต้องเพิ่มสินทรัพย์มากนัก ทำให้การใช้ทรัพยากรมีประสิทธิภาพมากขึ้น

สภาวะเศรษฐกิจและอุตสาหกรรม

สภาพเศรษฐกิจและการแข่งขันในอุตสาหกรรมมีผลต่อรายได้และกำไรขององค์กรโดยตรง หากเศรษฐกิจชะลอตัว หรือความต้องการของตลาดลดลง ก็อาจทำให้ ROA ลดลงได้ แต่ถ้าองค์กรสามารถปรับตัว เช่น ลดต้นทุนหรือพัฒนาสินค้าให้ตรงกับความต้องการของลูกค้า ก็จะช่วยรักษาระดับ ROA ให้อยู่ในเกณฑ์ที่ดีได้

วัดประสิทธิภาพการใช้สินทรัพย์

ROA แสดงให้เห็นว่าบริษัทสามารถสร้างกำไรได้เท่าไรต่อสินทรัพย์ที่มีอยู่ หาก ROA สูง แสดงว่าสินทรัพย์ถูกใช้เต็มศักยภาพ เช่น เครื่องจักร อาคาร หรือเงินลงทุน ซึ่งช่วยให้ผู้บริหารทราบว่าควรปรับปรุงการจัดการสินทรัพย์ส่วนใดเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ

ข้อจำกัดของ ROA

แม้ว่า ROA จะเป็นเครื่องมือที่ช่วยวัดประสิทธิภาพในการใช้สินทรัพย์ได้ดี แต่ก็มีข้อจำกัดบางประการที่ควรพิจารณาก่อนนำไปใช้ในการวิเคราะห์ผลการดำเนินงานของบริษัท ดังนี้

ไม่สะท้อนโครงสร้างเงินทุนของบริษัท

ROA ไม่ได้แสดงให้เห็นว่าบริษัทใช้เงินทุนจากเจ้าของหรือจากการกู้ยืมมากน้อยเพียงใด ดังนั้น การเปรียบเทียบ ROA ระหว่างบริษัทที่มีสัดส่วนหนี้แตกต่างกันอาจให้ผลที่คลาดเคลื่อน หรือไม่สะท้อนความจริงทางการเงินได้ครบถ้วน

ไม่สะท้อนมูลค่าตลาดของสินทรัพย์จริง

สินทรัพย์ในงบดุลมักถูกบันทึกตามราคาทางบัญชี ซึ่งอาจต่ำกว่ามูลค่าตลาดในปัจจุบัน ทำให้ค่า ROA ที่คำนวณออกมาอาจสูงหรือต่ำกว่าความเป็นจริง โดยเฉพาะในบริษัทที่ถือครองสินทรัพย์มานาน ดังนั้น ผู้วิเคราะห์ควรใช้ข้อมูลมูลค่าตลาดมาประกอบการประเมินเพื่อให้เห็นภาพที่ถูกต้องมากขึ้น

ไม่เหมาะกับการเปรียบเทียบข้ามอุตสาหกรรม

ธุรกิจแต่ละประเภทมีลักษณะการใช้สินทรัพย์ไม่เหมือนกัน เช่น ธุรกิจการผลิตหรือพลังงานต้องใช้สินทรัพย์จำนวนมาก จึงมักมี ROA ต่ำกว่าธุรกิจบริการหรือเทคโนโลยี แม้ว่าจะมีกำไรใกล้เคียงกันก็ตาม ดังนั้น ควรเปรียบเทียบ ROA เฉพาะกับบริษัทในกลุ่มอุตสาหกรรมเดียวกันเพื่อให้ผลลัพธ์มีความแม่นยำและยุติธรรม

ได้รับผลกระทบจากรายการพิเศษทางบัญชี

บางครั้งค่า ROA อาจเปลี่ยนแปลงเพราะเหตุการณ์พิเศษ เช่น กำไรจากการขายสินทรัพย์ หรือการตัดจำหน่ายหนี้สูญ ซึ่งเกิดขึ้นเพียงครั้งเดียว ทำให้ค่า ROA ในปีนั้นไม่สะท้อนผลการดำเนินงานตามปกติของบริษัท ดังนั้น ควรปรับปรุงข้อมูลให้สะท้อนผลการดำเนินงานจริงก่อนนำไปเปรียบเทียบหรือวิเคราะห์แนวโน้ม

ข้อจำกัดของ ROA

แม้ว่า ROA จะเป็นเครื่องมือที่ช่วยวัดประสิทธิภาพในการใช้สินทรัพย์ได้ดี แต่ก็มีข้อจำกัดบางประการที่ควรพิจารณาก่อนนำไปใช้ในการวิเคราะห์ผลการดำเนินงานของบริษัท ดังนี้

ไม่สะท้อนโครงสร้างเงินทุนของบริษัท

ROA ไม่ได้แสดงให้เห็นว่าบริษัทใช้เงินทุนจากเจ้าของหรือจากการกู้ยืมมากน้อยเพียงใด ดังนั้น การเปรียบเทียบ ROA ระหว่างบริษัทที่มีสัดส่วนหนี้แตกต่างกันอาจให้ผลที่คลาดเคลื่อน หรือไม่สะท้อนความจริงทางการเงินได้ครบถ้วน

ไม่สะท้อนมูลค่าตลาดของสินทรัพย์จริง

สินทรัพย์ในงบดุลมักถูกบันทึกตามราคาทางบัญชี ซึ่งอาจต่ำกว่ามูลค่าตลาดในปัจจุบัน ทำให้ค่า ROA ที่คำนวณออกมาอาจสูงหรือต่ำกว่าความเป็นจริง โดยเฉพาะในบริษัทที่ถือครองสินทรัพย์มานาน ดังนั้น การประเมิน ROA ควรพิจารณามูลค่าทางเศรษฐกิจของสินทรัพย์ควบคู่กันไปด้วย

ไม่เหมาะกับการเปรียบเทียบข้ามอุตสาหกรรม

ธุรกิจแต่ละประเภทมีลักษณะการใช้สินทรัพย์ไม่เหมือนกัน เช่น ธุรกิจการผลิตหรือพลังงานต้องใช้สินทรัพย์จำนวนมาก จึงมักมี ROA ต่ำกว่าธุรกิจบริการหรือเทคโนโลยี แม้ว่าจะมีกำไรใกล้เคียงกันก็ตาม ดังนั้นควรเปรียบเทียบ ROA กับบริษัทในอุตสาหกรรมเดียวกันเท่านั้นเพื่อความแม่นยำ

ได้รับผลกระทบจากรายการพิเศษทางบัญชี

บางครั้งค่า ROA อาจเปลี่ยนแปลงเพราะเหตุการณ์พิเศษ เช่น กำไรจากการขายสินทรัพย์ หรือการตัดจำหน่ายหนี้สูญ ซึ่งเกิดขึ้นเพียงครั้งเดียว ทำให้ค่า ROA ในปีนั้นไม่สะท้อนผลการดำเนินงานตามปกติของบริษัท การวิเคราะห์จึงควรตัดผลกระทบจากรายการเหล่านี้ออกเพื่อดูผลการดำเนินงานที่แท้จริง

ข้อดีของ ROA

ROA (Return on Assets) มีข้อดีในการวัดประสิทธิภาพการใช้สินทรัพย์ เปรียบเทียบบริษัท และสนับสนุนการตัดสินใจลงทุน ทำให้เป็นตัวชี้วัดสำคัญที่นักลงทุนและผู้บริหารควรใส่ใจ

เปรียบเทียบระหว่างบริษัทได้ง่าย

ROA เป็นตัวชี้วัดมาตรฐานที่ใช้เปรียบเทียบบริษัทในอุตสาหกรรมเดียวกันได้ง่าย การเปรียบเทียบนี้ช่วยให้นักลงทุนเห็นว่าบริษัทใดใช้สินทรัพย์ได้อย่างมีประสิทธิภาพที่สุด และผู้บริหารสามารถเรียนรู้จากบริษัทที่ทำ ROA ได้สูงเพื่อนำมาปรับปรุงองค์กร

ช่วยตัดสินใจลงทุน

นักลงทุนสามารถใช้ ROA ประเมินความสามารถของบริษัทในการสร้างกำไรจากสินทรัพย์ บริษัทที่มี ROA สูงมักมีแนวโน้มสร้างกำไรได้ดีและมีความเสี่ยงต่ำ การวิเคราะห์ ROA จึงช่วยให้นักลงทุนเลือกลงทุนในบริษัทที่มีประสิทธิภาพจริง

สนับสนุนการวางแผนธุรกิจ

ROA เป็นข้อมูลสำคัญสำหรับการวางแผนและตัดสินใจของผู้บริหาร เช่น การลงทุนในสินทรัพย์ใหม่ การปรับโครงสร้างสินทรัพย์ หรือการปรับปรุงการใช้ทรัพยากรเดิม เพื่อให้บริษัทใช้สินทรัพย์ได้เต็มศักยภาพและเพิ่มผลกำไรสูงสุด

เปรียบเทียบ ROA กับตัวชี้วัดอื่น

สรุป

ROA คือ อัตราผลตอบแทนจากสินทรัพย์ ช่วยวัดว่าบริษัทสร้างกำไรจากสินทรัพย์ได้มากน้อยแค่ไหน ค่า ROA สูงแสดงว่าบริษัทใช้สินทรัพย์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่วนค่า ROA ต่ำอาจบ่งบอกถึงการจัดการสินทรัพย์ไม่เต็มที่

การตีความ ROA ควรพิจารณาร่วมกับตัวชี้วัดอื่น เช่น ROE, Margin หรืออัตราหมุนเวียนสินทรัพย์ นักลงทุนควรเปรียบเทียบ ROA กับบริษัทในอุตสาหกรรมเดียวกันและดูแนวโน้มระยะยาวเพื่อวิเคราะห์การลงทุนอย่างแม่นยำ