IPO คืออะไร ? วิธีการลงทุนแบบ IPO ในตลาดหุ้นไทย

รูปแบบของหุ้น IPO มีอะไรบ้าง?

หากคุณเป็นนักลงทุน IPO ก็จำเป็นต้องเข้าใจว่า การระดมทุนของบริษัทจะมีทั้งหมด 3 ช่องทางหลักมีอะไรบ้าง แล้ว IPO - PO RO PP มีความแตกต่างกันอย่างไร ดังนี้

IPO (Initial Public Offering)

IPO คือ การเสนอขายหุ้นครั้งแรกต่อสาธารณะ ก่อนที่จะนำหุ้นจดทะเบียนเข้าในตลาดหลักทรัพย์ ซึ่ง IPO เป็นจุดเริ่มต้นที่บริษัทมีการเปลี่ยนสถานะเป็น “บริษัทมหาชน” นักลงทุนทั่วไปสามารถเข้าซื้อหุ้นได้เป็นครั้งแรก เพื่อระดมทุนเข้าขยายกิจการ

ยกตัวอย่างง่ายๆ

• บริษัท Facebook กำลังจะเข้าตลาดหุ้นครั้งแรก ปี 2012 แต่นักลงทุนสามารถจองซื้อหุ้นได้ก่อนหน้านั้น

PO (Public Offering)

PO คือ การเสนอขายหุ้นให้กับประชาชนทั่วไป จะมีการนำเสนอซื้อขาย  “IPO ครั้งแรก ” และ “ครั้งต่อไป (Follow-on Public Offering)” ไม่ได้จำกัดเฉพาะกลุ่มนักลงทุน เป็นการใช้ระดมทุนเพิ่มเติมหลังจากบริษัทเข้าตลาดแล้ว

ยกตัวอย่างง่ายๆ

• บริษัท Tesla ออกหุ้นเพิ่มทุนช่วงปีหลังๆ เพื่อขยายธุรกิจ ทุกคนสามารถซื้อได้ ไม่มีจำกัด

RO (Rights Offering)

RO คือ การเสนอขยายหุ้นเพิ่มทุนให้ผู้ถือหุ้นเดิมตามสัดส่วนที่ถืออยู่ ถ้าไม่ใช้สิทธิ์ สิทธิ์ถือหุ้นที่คุณมีอยู่ก็อาจจะลดลง ใช้ระดมทุนจากรากฐานผู้ถือหุ้นปัจจุบัน

ยกตัวอย่างง่ายๆ

• บริษัทพลังงานออก RO ให้นักลงทุนเดิมจองซื้อหุ้นในราคาพิเศษ เช่น หากคุณถือหุ้นอยู่ 1,000 หุ้น คุณก็อาจจะได้ซื้อตามสัดส่วนที่คุณซื้อ

PP (Private Placement)

PP คือ การเสนอขายหุ้นให้กับนักลงทุนเฉพาะราย เช่น นักลงทุนสถาบัน หรือ นักลงทุนที่บริษัทเลือก ไม่เปิดให้ประชาชนทั่วไปเข้าร่วม  มีข้อจำกัดด้านจำนวนผู้ลงทุนและสัดส่วนตามกฎเกณฑ์ของตลาดทุน 

ยกตัวอย่างง่ายๆ

• บริษัท SoftBank Group ไม่ได้เปิดให้ทุกคนซื้อได้ แต่จะขายให้เพียงกลุ่มนักลงทุนรายใหญ่เท่านั้น

รูปแบบการซื้อหุ้น IPO มีอะไรบ้าง?

นักลงทุนสามารถซื้อหุ้น IPO ได้ 2 รูปแบบตามนี้

• การจองก่อนหุ้น IPO จะเข้าตลาดหลักทรัพย์ ซึ่งคุณจะซื้อได้ในราคาพิเศษ

• ซื้อหุ้น IPO ในวันที่มีการเปิดขายวันแรก ซึ่งราคาหุ้นจะเป็นราคาทั่วไปในราคาตลาด

IPO สำคัญต่อนักลงทุนยังไง?

การลงทุนในตลาดหลักทรัพย์มีหลากหลายแบบด้วยเช่น ซึ่งการลงทุนใน IPO ก็เป็นอีกหนึ่งวิธีที่เหมาะกับนักลงทุนที่สนใจบริษัทที่มีศักยภาพการเติบโตสูง เพราะฉะนั้นแล้วเรามาทำความเข้าใจถึงความสำคัญของ IPO กันก่อนเลย

โอกาสเข้าลงทุนในบริษัทที่กำลังโตเร็ว

IPO มักเป็นบริษัทที่ยังอยู่ในช่วงขยายตัว เช่น เทคโนโลยี, ค้าปลีก, พลังงานใหม่ นักลงทุนส่วนมากก็หวังเติบโตไปพร้อมกับบริษัทในระยะยาว

ยกตัวอย่าง

• บริษัท Airbnb มีประกาศช่วง IPO เพื่อนักลงทุนได้เข้าซื้อในช่วงที่ธุรกิจท่องเที่ยวออนไลน์กำลังเติบโต

• บริษัท Shopify มีประกาศช่วง IPO ให้นักลงทุนเข้าลงทุนธุรกิจ e-commerce ที่ยังขยายตัวเร็วมา

มีโอกาสได้กำไรจากราคาวันแรก (แต่ไม่การันตี)

บาง IPO มีราคาพุ่งขึ้นในวันแรกเพราะความต้องการสูง ซึ่งบางบริษัทราคาอาจจะตกเล็กน้อยหลังจากที่รอบ IPO จบไป เพราะแรงซื้อก่อนหน้าที่สูงเกิน

ยกตัวอย่าง:

• บริษัท Snowflake ราคาพุ่งขึ้นมากในวันแรกของการซื้อขาย IPO เมื่อปี 2020 บางครั้งคุณก็จะได้กำไรสูงตั้งแต่วันแรกที่ได้ลงทุนไป

ได้เข้าซื้อ “ก่อนตลาดตั้งราคาเต็ม”

ราคาหุ้น IPO ถูกกำหนดก่อนเริ่มซื้อขายจริง หมายความว่า นักลงทุนได้เข้าตลาดก่อนที่จะมีการตัดสินเรื่องราคา

ยกตัวอย่าง:

• สมมุติว่า บริษัทตั้งราคา IPO ไว้ 5 บาท พอตลาดเปิด นักลงทุนเข้าเทรด ราคาก็อาจจะขึ้นเป็น 10 บาทก็ได้

เข้าถึงบริษัทใหม่ที่ยังไม่มีในตลาด

IPO คือ ประตูสู่ธุรกิจใหม่ ๆ ที่ยังไม่มีในตลาดหลักทรัพย์มาก่อน ซึ่งคุณสามารถลงทุนได้ ก่อนเข้าก่อนกระแสใหญ่

ยกตัวอย่าง บริษัทที่นักลงทุนมักจะเข้าตลาดผ่าน IPO ก่อน:

• บริษัทเทคโนโลยีหรือดิจิทัลแพลตฟอร์ม เช่น e-commerce หรือ fintech

• บริษัทพลังงานหมุนเวียน

• บริษัทสุขภาพ

• บริษัทที่ทำธุรกิจเกี่ยวกับนวัตกรรม

• บริษัทค้าปลีกหรือบริการที่กำลังขยายตัวเร็ว

ได้สิทธิพิเศษ (บางกรณี)

บางบริษัทเขาจะมีสิทธิพิเศษที่จะกับนักลงทุน ซึ่งระบบการจัดสรรหุ้นขึ้นอยู่กับโครงสร้างการขาย

ยกตัวอย่าง

• การจัดสรรแบบทั่วไป คือ หากมีคนจองเยอะเกิน จำนวนหุ้นที่ได้จะลดลง

• การจัดสรรให้ผู้ลงทุนเฉพาะกลุ่ม คือ การให้แค่นักลงทุนรายใหญ่หรือกองทุนซื้อเท่านั้น

• สิทธิของลูกค้าโบรกเกอร์ คือ บางโบรกเกอร์อาจจะพิจารณานักลงทุนจากคุณสมบัติตามเกณฑ์ของบริษัทไหม

เงินที่ลงทุน IPO ไปอยู่ส่วนไหนของบริษัท?

เมื่อคุณลงทุน IPO รอบแรกแล้ว เงินส่วนนี้จะเข้าไปอยู่ในส่วนของผู้ถือหุ้น ที่เราเรียกกันว่า Equity ซึ่งจะแบ่งออกเป็นสองส่วนคือ หุ้นสามัญ (Common Stock Par/Carry Value) และ หุ้นบุริมสุทธิ (Preferred Stock (Carrying Value) ซึ่งสำหรับการแบ่งในสองส่วนนี้ก็คือความต่างอยู่เช่นกัน

• หุ้นสามัญ สามารถมีส่วนร่วมในการออกเสียงกับทางบริษัทได้

• หุ้นบุริมสุทธิ ไม่สามารถออกเสียงร่วมกับทางบริษัทได้

ขั้นตอนการซื้อหุ้น IPO ในไทยต้องทำอย่างไร?

นักลงทุนที่ต้องการลงทุนในตลาดหุ้นรูปแบบ IPO ก็สามารถทำได้เพียงไม่กี่ขั้นตอนเท่านั้น ซึ่งสิ่งสำคัญที่สุดก็แน่นอนว่า คุณจะต้องมีความรู้เกี่ยวกับบริษัทที่คุณต้องการจะลงทุน แล้วเราจะต้องวิเคราะห์จากอะไร เรามาทำตามขั้นตอนกันต่อเลย

ขั้นตอนที่ 1: ศึกษาข้อมูลบริษัทจากหนังสือชี้ชวน

ก่อนตัดสินใจจองซื้อหุ้น IPO นักลงทุนควรพิจารณา  ส่วนสรุปข้อมูลสำคัญที่นักลงทุนควรทราบ และ ส่วนของข้อมูลโครงการ จากหนังสือชี้ชวน (IPO Prospectus) ซึ่งเป็นเอกสารที่บริษัทต้องเปิดเผยต่อสาธารณะตามข้อกำหนดของสำนักงาน ก.ล.ต.

ส่วนสรุปข้อมูลสำคัญที่นักลงทุนควรทราบ

• ส่วนนี้จะบ่งบอกเกี่ยวกับรายละเอียดสำคัญเกี่ยวกับการลงทุน เช่น ข้อแนะนำ, คำเตือน, ความเสี่ยง, ค่าใช้จ่ายต่างๆ ที่จะมีเรียกเก็บจากผู้ซื้อหรือผู้ลงทุน

ส่วนของข้อมูลโครงการ

• ส่วนข้อมูลโครงการ คือ ส่วนที่ขยายมาจากส่วนสรุปข้อมูลสำคัญที่นักลงทุนควรทราบ  เหมาะกับนักลงทุนที่ต้องการข้อมูลเพิ่มเติมอย่าง  Fund Fact Sheet เป็นต้น

ตัวอย่าง Fund Fact Sheet

แหล่งที่มา: https://www.bcap.co.th/

ขั้นตอนที่ 2: จองซื้อหุ้น IPO ผ่านผู้จัดจำหน่าย

นักลงทุนไม่สามารถซื้อ IPO ในตลาดหลักทรัพย์ได้ทันที แต่ต้อง จองซื้อ (subscription) ผ่าน:

• บริษัทหลักทรัพย์ (โบรกเกอร์)

• ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นผู้จัดจำหน่ายหุ้น

ขั้นตอนทั่วไป:

1. เปิดบัญชีหลักทรัพย์กับโบรกเกอร์

2. ยื่นคำสั่งจองซื้อหุ้น IPO ในช่วงเวลาที่กำหนด

3. ชำระเงินตามจำนวนที่จองซื้อ

4. รอผลการจัดสรรหุ้น (allocation)

สิ่งที่นักลงทุนควรรู้

• หุ้น IPO มักมีการ “จัดสรรไม่เท่ากัน” หากมีผู้จองซื้อเกินจำนวน

• ไม่ได้รับประกันว่าจะได้หุ้นเต็มจำนวนที่จอง

ขั้นตอนที่ 3: การจัดสรรหุ้นและเริ่มซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์

หลังจากปิดการจองซื้อ:

• บริษัทและผู้จัดจำหน่ายจะประกาศผลการจัดสรรหุ้น

• นักลงทุนที่ได้รับจัดสรรจะได้รับหุ้นเข้าพอร์ต

• หุ้นจะเริ่มซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET หรือ mai)

ราคาหลังเข้าตลาด:

• อาจสูงขึ้นหรือลดลงจากราคา IPO ได้ทันที

• ขึ้นอยู่กับอุปสงค์ อุปทาน และมุมมองของนักลงทุนในตลาด

การคำนวณผลตอบแทน IPO

การลงทุนหุ้น IPO คุ้มหรือไม่ ก็ขึ้นอยู่กับผลตอบแทน ที่คุณสามารถคำนวณได้ง่ายๆ ให้คุณดูราคาตอนที่ซื้อ กับ ราคาที่ขายจริงในตลาด ต่างกันมากน้อยแค่ไหน หากราคาขายสูงกว่าซื้อ คุณก็มีกำไรสูงขึ้น

สูตรการคำนวณ IPO:

(ราคาขาย - ราคาซื้อ) ÷ ราคาซื้อ × 100

ยกตัวอย่าง หากคุณซื้อหุ้น IPO ในราคา 10 บาท แล้วขายได้ 12 บาท = (12 - 10) ÷ 10 × 100 = คุณได้รับกำไรเพิ่ม 20%

กลยุทธ์การลงทุนหุ้น IPO สำหรับมือใหม่

นักลงทุนหลายคนต่างก็มีคำถามที่ว่า เราจะขายหุ้น IPO เมื่อไหร่ดี ซึ่งคุณจะหากคำตอบเหล่านี้ได้ก็ต่อเมื่อ คุณเข้าใจตลาดและมีกลยุทธ์การลงทุนในแบบของคุณเอง เรามาดูกันต่อเลยว่าจะมีกลยุทธ์รูปแบบไหนบ้างที่ตอบโจทย์คุณ

• นักลงทุนระยะสั้น มักจะเน้นการทำกำไรซื้อขายได้ทันที เพราะฉะนั้นแล้ว หากคุณซื้อมาถูกแล้วราคาปรับขึ้นเร็ว ก็ขายออกเก็บกำไรได้ทันที

• นักลงทุนระยะยาว มักจะเข้าซื้อในราคาที่ต่ำ และ มักจะถือในระยะยาว หากบริษัทสามารถเติบโตได้ดี คุณก็จะมีโอกาสรับผลตอบแทนที่ดีในอนาคตไปด้วย

ตัวอย่างหุ้น IPO ที่ได้รับความนิยมใน 2026 มีอะไรบ้าง?

IPO ในประเทศไทย มีหลากหลายประเภทให้คุณได้เลือก ซึ่งเราได้เลือกประเภทหุ้น IPO ที่ได้รับความนิยมมากที่สุด ที่คุณสามารถเลือกลงทุนได้ตามลักษณะของธุรกิจและอุตสาหกรรม มีทั้งหมด 3 รูปแบบ คือ

หุ้น IPO ของบริษัทเทคโนโลยี

IPO ของบริษัทเทคโนโลยี มักจะเป็น หุ้น IPO ที่น่าสนใจ จากนักลงทุนที่ต้องการผลตอบแทนสูง เนื่องจากบริษัทเหล่านี้มีการเติบโตอย่างรวดเร็ว เช่น บริษัทที่เกี่ยวข้องกับซอฟต์แวร์, อินเตอร์เน็ต, ปัญญาประดิษฐ์ (AI), หรือ เทคโนโลยี Cloud ที่มีศักยภาพในการเติบโตสูง  ยกตัวอย่าง Astera Labs และ Reddit ที่เข้าตลาดหุ้น IPO ปี 2024 ทำราคาพุ่งสูงไปกว่า $6.4 พันล้าน

หุ้น IPO ของบริษัทพลังงาน

หุ้น IPO พลังงาน มักจะมีการลงทุนสูง และส่วนใหญ่จะมีการพัฒนาโครงการใหญ่ที่อาจจะใช้เวลานานในการคืนทุน แต่แน่นอนว่ามีความมั่นคงในระยะยาว

บริษัทกลุ่มนี้ เช่น น้ำมัน, พลังงานทดแทน และ ก๊าซธรรมชาติ ยกตัวอย่าง Saudi Aramco ที่เข้าตลาดหุ้น 2019 และ ACWA Power ทำราคาพุ้งไปกว่า $1 ล้านล้าน ก่อนเข้าตลาดหุ้นเมื่อ 2021 เป็นต้น เหมาะกับนักลงทุนที่มองหาการลงทุนที่มีความมั่นคงและยั่งยืน

หุ้น IPO ของบริษัทในตลาดเกิดใหม่

หุ้น IPO ของบริษัทตลาดเกิดใหม่ มักจะมาจากประเทศที่กำลังพัฒนา เช่น ประเทศในทวีปเอเชีย, แอฟริกา หรือจะเป็นทางฝั่งอเมริกาใต้ เป็นต้น ที่มักจะมีโอกาสการเติบโตสูง แต่ก็อาจจะมีความเสี่ยงสูงเช่นกัน เหมาะกับนักลงทุนที่สามารถรับความเสี่ยงนี้ได้ เพื่อหวังผลตอบแทนสูงในระยะยาว บริษัท Delhivery เข้าตลาด IPO เมื่อปี 2022 และ Petrobras Distribuidora ทำราคาเข้าเป้า $1.5 พันล้าน ก่อนเข้าตลาดหุ้น IPO เมื่อปี 2017

ข้อดีและข้อเสียของ IPO

การลงทุนหุ้น IPO ต่างก็มีข้อดีข้อเสียที่คุณจำเป็นต้องพิจารณาก่อน เพื่อให้แน่ใจว่า การลงทุน IPO เหมาะกับรูปแบบสไตล์การลงทุนที่คุณกำลังมองหา

สำหรับบริษัท

ทำไม บริษัทควรเลือกทำ IPO ?

ความสำคัญของ IPO สำหรับบริษัท เป็นการขยับขยายธุรกิจเพื่อการเติบโตที่มากกว่า เป็นการที่ บริษัทสามารถระดมทุนจากนักลงทุนในธุรกิจ, เพิ่มสภาพคล่องให้กับธุรกิจ, มีโอกาสการเติบโตทางการเงินในระยะยาว, สามารถสร้างภาพหลักและความน่าเชื่อถือมากขึ้นให้กับนักลงทุน บริษัทที่พร้อมเข้าสู่ตลาดหลักทรัพย์ ก็สามารถทำตามขั้นตอนด้านล่างนี้ต่อได้เลย

ถ้าบริษัทจะ IPO ต้องเตรียมอะไรบ้าง?

หากบริษัทกำลังพิจารณาทำ IPO (Initial Public Offering) ก็สามารถเริ่มด้วย การนำหุ้นของตัวเอง การออกหุ้นใหม่ ต่อสาธารณชนเพื่อระดมทุน มีขั้นตอน การเตรียมตัวสำหรับการเสนอขายหุ้น หลักๆ ดังนี้:

• บริษัทจะต้องทำการตรวจสอบสถานะทางการเงินและเตรียมข้อมูลการเงินที่โปร่งใส ก่อนจัดการ IPO ก่อน 

• ยื่นเอกสารต่อสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.)

• บริษัทจะต้องกำหนดราคาเสนอขายหุ้น และจำนวนหุ้นที่ขาย ตามสภาวะตลาด และความต้องการนักลงทุน

สรุป

หากคุณต้องการมองหาบริษัทใหม่ในตลาดที่มีศักยภาพในการเติบโตระยะยาว หรือ รูปแบบการลงทุนนี้ตอบโจทย์กับสไตล์การลงทุนของคุณมากที่สุดล่ะก็ การลงทุนหุ้น IPO  คือ ตัวเลือกที่จะให้ผลตอบแทนกับคุณในระยะยาว ด้วยราคาซื้อที่พิเศษกว่าสำหรับนักลงทุนที่อยู่ในกลุ่ม IPO นักลงทุนจำเป็นจะต้องติดตามข่าวสารตลอดเวลา วิเคราะห์ปัจจัยที่อาจมีผลกระทบกับราคา และ คำนวณผลตอบแทน ด้วยเช่นกัน